Baza wiedzy
Retinopatia cukrzycowa dziś - badania kontrolne i leczenie
Retinopatia cukrzycowa to uszkodzenie drobnych naczyń krwionośnych siatkówki przez wysoki poziom cukru we krwi. Jest jedną z głównych przyczyn utraty wzroku u dorosłych w wieku produkcyjnym. Najważniejsze, co trzeba o niej wiedzieć: przez długi czas nie daje żadnych objawów. Kiedy wzrok się pogarsza, zmiany są zwykle zaawansowane. Budowę zmian opisuje archiwalny artykuł Retinopatia cukrzycowa. Tu piszemy, jak dziś wygląda kontrola i leczenie.
Badanie dna oka - kiedy i jak często
- Cukrzyca typu 2: pierwsze badanie zaraz po rozpoznaniu choroby, bo cukrzyca mogła trwać niezauważona od lat.
- Cukrzyca typu 1: pierwsze badanie w ciągu kilku lat od rozpoznania - termin wskaże lekarz prowadzący.
- Później zwykle raz w roku, a przy stwierdzonych zmianach częściej.
- Ciąża u kobiety z cukrzycą typu 1 lub 2 istniejącą przed ciążą: ocena siatkówki przed ciążą lub na jej początku i dalsze kontrole według planu lekarza. Samo rozpoznanie cukrzycy ciążowej nie oznacza automatycznie tego samego schematu badań. Nowe zaburzenia widzenia w ciąży zawsze wymagają oceny, niezależnie od rodzaju cukrzycy.
Badanie jest bezbolesne. Okulista zakrapla krople rozszerzające źrenice i ogląda siatkówkę. Często wykonuje też zdjęcie dna oka i badanie OCT, które pokazuje, czy w plamce nie zbiera się płyn. Po kroplach przez kilka godzin widzi się nieostro, więc nie należy prowadzić samochodu.
Dwa zagrożenia dla wzroku
Pierwsze to cukrzycowy obrzęk plamki. Z nieszczelnych naczyń przecieka płyn i gromadzi się w środkowej części siatkówki, którą czytamy. Obraz staje się zamglony lub zniekształcony. Obrzęk może pojawić się na każdym etapie choroby.
Drugie to retinopatia proliferacyjna. Na niedokrwionej siatkówce wyrastają nowe, kruche naczynia. Mogą krwawić do wnętrza oka i pociągać siatkówkę, co grozi jej odwarstwieniem.
Leczenie
- Zastrzyki do oka z leków hamujących wzrost nieprawidłowych naczyń i przeciekanie płynu. Podaje się je w znieczuleniu kroplami, zwykle w serii. Dziś to podstawowe leczenie obrzęku plamki.
- Laser - zamyka przeciekające naczynia lub ogranicza wzrost nowych.
- Operacja usunięcia ciała szklistego (witrektomia) - gdy do oka wylała się krew albo siatkówka jest pociągana.
Leczenie najlepiej chroni wzrok, gdy zaczyna się wcześnie. Zniszczonej siatkówki nie da się odbudować.
Co możesz zrobić sam
Największy wpływ na oczy ma dobre wyrównanie cukrzycy, ciśnienia tętniczego i cholesterolu oraz niepalenie tytoniu. Równie ważne jest pilnowanie terminów badań dna oka, także wtedy, gdy widzisz dobrze.
Kiedy pilnie do lekarza
Nagłe pogorszenie widzenia, ciemne plamy lub „sadza” przed okiem, zasłona w polu widzenia albo nagłe zniekształcenie obrazu wymagają wizyty u okulisty tego samego dnia.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje badania. Jeśli coś niepokoi Cię w Twoim wzroku, zgłoś się do okulisty.
Źródła
- National Eye Institute: Diabetic Retinopathy. nei.nih.gov
- NHS: Diabetic retinopathy. nhs.uk
- NICE: Diabetes in pregnancy: management from preconception to the postnatal period (NG3) - zalecenia dotyczące oceny siatkówki. nice.org.uk