Przejdź do treści
oko.info.pl

Baza wiedzy

Nagła utrata widzenia w jednym oku - udar oka i inne przyczyny naczyniowe

4 min czytania

Nagła, bezbolesna utrata widzenia w jednym oku - całkowita albo w części pola widzenia - często ma przyczynę naczyniową. Oznacza, że do siatkówki albo nerwu wzrokowego przestała dopływać krew lub nie może z nich odpłynąć. Kilka z tych stanów to prawdziwe nagłe wypadki, w których liczą się godziny. Dlatego zasada jest prosta: nagła utrata widzenia to powód do natychmiastowej pomocy, a nie do czekania, czy samo przejdzie.

Zator tętnicy środkowej siatkówki - „udar oka”

Skrzeplina albo blaszka miażdżycowa zamyka tętnicę, która odżywia siatkówkę. Widzenie w jednym oku znika w ciągu sekund, zwykle bez bólu. Amerykańskie Towarzystwo Kardiologiczne (AHA) uznaje ten stan za postać udaru niedokrwiennego. Funkcjonalne widzenie odzyskuje mniejszość chorych, a sam zator jest sygnałem zwiększonego ryzyka udaru mózgu i zawału. Postępowanie: dzwoń pod 112 lub jedź na SOR szpitala, najlepiej z oddziałem udarowym i okulistycznym. W wybranych ośrodkach próbuje się leczenia trombolitycznego, ale tylko w krótkim oknie czasowym od początku objawów. Masowanie oka czy domowe sposoby nie pomagają.

Ostrzeżeniem bywa przemijające zaniewidzenie - kilkuminutowa „zasłona” na jednym oku, która ustępuje. Choć wzrok wraca, to też jest stan pilny, tak jak przemijający atak niedokrwienny mózgu, i wymaga pilnej diagnostyki tego samego dnia.

Olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic

To zapalenie dużych tętnic, które dotyczy prawie wyłącznie osób po 50. roku życia. Typowe są: nowy, silny ból głowy (często w okolicy skroni), tkliwość skóry głowy, ból żuchwy przy żuciu, gorączka, osłabienie, chudnięcie, czasem bóle i sztywność barków. Nieleczone może nagle zamknąć naczynia oka i spowodować trwałą ślepotę, także drugiego oka. Leczenie sterydami rozpoczyna się bardzo szybko, często jeszcze przed potwierdzeniem rozpoznania. Osoba po pięćdziesiątce z takimi objawami i jakimkolwiek zaburzeniem widzenia potrzebuje pomocy tego samego dnia.

Zakrzep żyły środkowej lub gałęzi żyły siatkówki

Gdy zatka się żyła, krew nie może odpłynąć z siatkówki - pojawiają się krwotoczki i obrzęk. Widzenie pogarsza się zwykle szybko, ale mniej gwałtownie niż przy zatorze tętnicy, często po przebudzeniu. Sprzyjają temu nadciśnienie, cukrzyca, miażdżyca i jaskra. Potrzebna jest pilna wizyta u okulisty (w ciągu doby). Obrzęk plamki leczy się zwykle zastrzykami do oka, a lekarz szuka i leczy przyczyn ogólnych.

Niedokrwienna neuropatia nerwu wzrokowego (NAION)

To „mały zawał” początkowego odcinka nerwu wzrokowego. Najczęściej daje nagłe, bezbolesne pogorszenie widzenia w jednym oku, często zauważone rano, z ubytkiem dolnej lub górnej części pola widzenia. Sprzyjają mu m.in. cukrzyca, nadciśnienie, bezdech senny i budowa tarczy nerwu wzrokowego. W 2025 roku Europejska Agencja Leków uznała NAION za bardzo rzadkie działanie niepożądane semaglutydu (leki stosowane w cukrzycy i otyłości) - może dotyczyć do 1 na 10 tysięcy przyjmujących. Osoba przyjmująca taki lek, która nagle zaczyna gorzej widzieć, powinna od razu skontaktować się z lekarzem. Nie należy jednak odstawiać leku na własną rękę bez takich objawów.

Jak odróżnić? Nie próbuj sam

Te stany różnią się przyczyną i leczeniem, ale po objawach trudno je rozróżnić - nawet lekarzowi bez badania dna oka. Podobnie może wyglądać odwarstwienie siatkówki (opisane w artykule Odwarstwienie siatkówki) czy udar mózgu dotyczący drogi wzrokowej. Dlatego decyzja jest jedna: nagła utrata lub wyraźne pogorszenie widzenia - natychmiast pomoc. Jeśli towarzyszy jej opadnięcie kącika ust, osłabienie ręki lub nogi albo zaburzenia mowy, dzwoń pod 112 bez zwłoki.

Po epizodzie

Większość tych stanów to choroby naczyń całego organizmu, a nie tylko oka. Po epizodzie trzeba sprawdzić ciśnienie, cukier, cholesterol, rytm serca i tętnice szyjne, a także rzucić palenie. To ochrona nie tylko drugiego oka, ale też mózgu i serca. Zasady szybkiej reakcji zebraliśmy na stronie Kiedy natychmiast do lekarza.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje badania. Jeśli coś niepokoi Cię w Twoim wzroku, zgłoś się do okulisty.

Źródła

  1. Mac Grory B. i wsp.: Management of Central Retinal Artery Occlusion: A Scientific Statement From the American Heart Association. Stroke 2021. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
  2. NHS: Temporal arteritis (giant cell arteritis). nhs.uk
  3. Europejska Agencja Leków: PRAC concludes eye condition NAION is a very rare side effect of semaglutide medicines (6.06.2025). ema.europa.eu