oko.info.pl
AMD - zwyrodnienie plamki związane z wiekiem
AMD, czyli zwyrodnienie plamki związane z wiekiem, to choroba centralnej części siatkówki - plamki, która odpowiada za czytanie, rozpoznawanie twarzy i widzenie szczegółów. Jest najczęstszą przyczyną poważnej utraty centralnego widzenia u osób po pięćdziesiątce w krajach rozwiniętych. Nie powoduje całkowitej ślepoty - widzenie obwodowe zostaje - ale potrafi bardzo utrudnić codzienne życie.
Najważniejsze w skrócie
- Są dwie postacie: sucha (częstsza, postępuje powoli) i wysiękowa, czyli mokra (rzadsza, ale może odebrać wzrok w ciągu tygodni).
- Postać wysiękową leczy się zastrzykami do oka (leki anty-VEGF). W Polsce są refundowane w programie lekowym NFZ.
- Na późną postać suchą (zanik geograficzny) w Unii Europejskiej nie ma obecnie zarejestrowanego leku.
- Osobom z pośrednim stadium AMD lekarz może zalecić suplement o składzie AREDS2 - spowalnia przejście w stadium zaawansowane, ale nie zapobiega chorobie u zdrowych.
- Najważniejszy czynnik, na który masz wpływ, to palenie tytoniu.
- Nagłe zniekształcenie linii albo plama w centrum widzenia to powód do pilnej wizyty u okulisty - w ciągu kilku dni, a nie miesięcy.
Jak rozpoznać, że coś się dzieje
Pierwsze objawy to zwykle trudność w czytaniu przy słabszym świetle, potrzeba mocniejszej lampy, wyblakłe kolory. Charakterystyczne dla postaci wysiękowej są: proste linie, które wydają się falujące lub połamane (framugi, kafelki, linie w tekście), litery „wypadające” ze słów i szara albo ciemna plama w środku pola widzenia. Ponieważ drugie oko często przejmuje widzenie, zmiany w jednym oku łatwo przeoczyć - dlatego warto czasem sprawdzać każde oko osobno, np. siatką Amslera.
Badania
Okulista ocenia dno oka po rozszerzeniu źrenic i zwykle wykonuje OCT - optyczną tomografię koherentną, która pokazuje warstwy siatkówki i płyn pod nią. Czasem potrzebna jest angiografia (badanie z kontrastem). OCT jest też podstawą do decyzji, kiedy podać kolejny zastrzyk.
Leczenie
W postaci wysiękowej leki anty-VEGF hamują wzrost nieprawidłowych naczyń. Najpierw podaje się kilka zastrzyków co miesiąc, potem odstępy wydłuża się zależnie od wyniku OCT. Leczenie trwa zwykle latami, a jego przerwanie grozi nawrotem. Wczesne rozpoczęcie leczenia daje największą szansę na utrzymanie wzroku. W postaci suchej podstawą są kontrole, suplementacja u wybranych osób i ochrona przed czynnikami ryzyka. Gdy wzrok jest już trwale osłabiony, dużo daje rehabilitacja i pomoce optyczne - opisuje je artykuł Słabowidzenie - rehabilitacja wzroku i pomoce optyczne.
Profilaktyka
Nie palić, dbać o ciśnienie i cholesterol, jeść dużo zielonych warzyw i ryby, nosić okulary przeciwsłoneczne z filtrem UV. Suplementy z luteiną kupowane bez wskazań nie mają udowodnionego działania u osób bez AMD. Osoby, których rodzice chorowali na AMD, powinny regularnie kontrolować dno oka po pięćdziesiątce.
Źródła
- Europejska Agencja Leków: Syfovre (pegcetacoplan) - odmowa dopuszczenia do obrotu. ema.europa.eu
- National Eye Institute: AREDS 2 Supplements for Age-Related Macular Degeneration. nei.nih.gov
- NFZ: placówki realizujące program lekowy B.70 (AMD i cukrzycowy obrzęk plamki). nfz.gov.pl
Artykuły w serwisie
Co mówią badania
Krótkie odpowiedzi na popularne pytania, z oceną siły dowodów naukowych.
- Suplementy z luteiną na wzrok - komu naprawdę pomagają? Dowody umiarkowane
W Słowniku pojęć
Pytania czytelników
Z archiwum forum
Najobszerniejsze dyskusje czytelników na ten temat. To archiwum - wypowiedzi pokazują doświadczenia i stan wiedzy z tamtych lat, a nie aktualne zalecenia.
