Suplementy z luteiną na wzrok - komu naprawdę pomagają?

Półki aptek uginają się od preparatów „na wzrok”. Niemal każdy zawiera luteinę, często też witaminy, cynk, kwasy omega-3 i ekstrakty roślinne. Reklamy sugerują, że to sposób na dobre widzenie dla każdego po czterdziestce. Badania mówią coś znacznie węższego - i właśnie dlatego warto je znać.

Badanie AREDS

Amerykański Narodowy Instytut Oka (NEI) przeprowadził w latach 90. duże badanie AREDS. Tysiące osób z różnym stopniem zwyrodnienia plamki losowo przydzielono do grup przyjmujących wysokie dawki witaminy C, witaminy E, beta-karotenu i cynku albo placebo. Wyniki ogłoszone w 2001 roku pokazały, że u osób zagrożonych zaawansowaną postacią choroby, czyli ze średnio zaawansowanym AMD albo z zaawansowanym AMD w jednym oku, taki zestaw zmniejszał ryzyko jej rozwoju o około 25%.

Był jednak problem. Beta-karoten zwiększa ryzyko raka płuc u palaczy i byłych palaczy. Trzeba było sprawdzić, czy da się go czymś zastąpić.

Badanie AREDS2 i luteina

W drugim badaniu, AREDS2, wzięło udział ponad 4200 osób w wieku 50-85 lat z dużym ryzykiem zaawansowanego AMD. Sprawdzano, czy pomaga dodanie luteiny (10 mg) i zeaksantyny (2 mg), czyli barwników, które naturalnie gromadzą się w plamce, oraz kwasów omega-3. Wyniki opublikowane w 2013 roku pokazały, że luteina z zeaksantyną może bezpiecznie zastąpić beta-karoten, a w porównaniu z wersją z beta-karotenem dawała nieco lepsze wyniki. Dodatek omega-3 nie dał żadnej korzyści.

Obecny zestaw AREDS2 to: witamina C 500 mg, witamina E 400 j.m., cynk, miedź 2 mg, luteina 10 mg i zeaksantyna 2 mg - bez beta-karotenu.

Czego suplementy nie robią

To najważniejsza część tej historii. Według podsumowania NEI suplementy AREDS i AREDS2 nie zapobiegają powstaniu AMD u osób, które go nie mają, i nie wpływają na rozwój zaćmy. Kwasy omega-3 w tabletkach nie pomagają ani na AMD, ani na zaćmę. Korzyść dotyczy więc tylko osób, u których okulista stwierdził określony stopień choroby.

Warto też wiedzieć, że większość preparatów z apteki ma inny skład i inne dawki niż te sprawdzone w badaniach. Często zawierają znacznie mniej luteiny albo dodatki, których nikt nie badał w tym kontekście.

Co z tego wynika dla Ciebie

Jeśli masz zdrowe oczy, nie musisz kupować suplementów na wzrok. Lepiej jeść zielone warzywa liściaste (szpinak, jarmuż, sałata), które są naturalnym źródłem luteiny, nie palić i chronić oczy przed słońcem. Jeśli okulista rozpoznał u Ciebie AMD, zapytaj, czy jesteś w grupie, której suplementy mogą pomóc, i wybierz preparat o składzie zgodnym z AREDS2. Osoby palące i byłe palące nie powinny przyjmować preparatów z beta-karotenem. Więcej o samej chorobie piszemy w artykule Zwyrodnienie plamki (AMD) dziś.

Źródła

1. National Eye Institute: Age-Related Eye Disease Studies (AREDS/AREDS2): major findings. nei.nih.gov
2. Age-Related Eye Disease Study 2 Research Group. Lutein + zeaxanthin and omega-3 fatty acids for age-related macular degeneration: the AREDS2 randomized clinical trial. JAMA, 2013; 309(19): 2005-2015. doi.org/10.1001/jama.2013.4997
3. American Academy of Ophthalmology: AREDS2 study results (komunikat). aao.org

Tekst opisuje wyniki badań naukowych i nie zastępuje porady lekarza. Jeśli coś niepokoi Cię w Twoim wzroku, zgłoś się do okulisty.