Czy czas spędzany na dworze chroni dzieci przed krótkowzrocznością?

Krótkowzroczność u dzieci przybywa w szybkim tempie, zwłaszcza w miastach. W niektórych krajach Azji Wschodniej dotyczy już większości młodych ludzi. Genów nie da się zmienić tak szybko, więc naukowcy od lat szukają przyczyny w stylu życia. Jedna z odpowiedzi okazała się zaskakująco prosta.

Najpierw obserwacje

Pierwsze sygnały przyniosły badania, w których porównywano dzieci o różnych nawykach. W dużym australijskim badaniu z Sydney dzieci spędzające więcej czasu na dworze rzadziej były krótkowzroczne, i to niezależnie od tego, ile czytały. Co ciekawe, nie chodziło o sam sport: sport uprawiany w hali nie dawał podobnego efektu. Liczyło się przebywanie na zewnątrz.

Obserwacje mają jednak słaby punkt. Dzieci, które dużo czasu spędzają na dworze, mogą się różnić od pozostałych na wiele innych sposobów. Żeby sprawdzić, czy to naprawdę przyczyna, potrzebny był eksperyment.

Eksperyment w chińskich szkołach

W latach 2010-2013 w Kantonie (Chiny) przeprowadzono badanie w 12 szkołach podstawowych. W sześciu wylosowanych szkołach pierwszoklasiści dostali dodatkowe 40 minut zajęć na dworze na koniec każdego dnia szkolnego. W pozostałych szkołach wszystko zostało po staremu. Dzieci obserwowano przez trzy lata.

W szkołach z dodatkowymi zajęciami krótkowzroczność pojawiła się u 30,4% dzieci, a w pozostałych u 39,5%. To względnie o około jedną czwartą mniej nowych przypadków. U dzieci, które mimo to stały się krótkowzroczne, wada narastała nieco wolniej. Wyniki opublikowano w 2015 roku w czasopiśmie JAMA. Podobny efekt dało wcześniejsze badanie z Tajwanu, w którym dzieci spędzały przerwy na boisku zamiast w klasie.

Dlaczego to działa

Tego jeszcze dokładnie nie wiadomo. Najczęściej wskazuje się jasne światło dzienne, które jest wielokrotnie silniejsze od oświetlenia w pomieszczeniach i może hamować nadmierne wydłużanie się gałki ocznej. Inne wyjaśnienia mówią o patrzeniu w dal zamiast z bliska. Ważne jest to, że efekt widać przede wszystkim przed pojawieniem się wady. Gdy dziecko jest już krótkowzroczne, sam czas na dworze nie zatrzyma postępu wady - wtedy potrzebne są metody opisane w artykule Krótkowzroczność u dzieci - jak dziś spowalnia się jej postęp.

A co z czytaniem i ekranami

Przegląd 27 badań z udziałem ponad 25 tysięcy dzieci wykazał, że dużo pracy z bliska (czytanie, nauka, ekrany) wiąże się z nieco większym ryzykiem krótkowzroczności. Ten związek jest jednak wyraźnie słabszy niż ochronny wpływ czasu na dworze. Nie chodzi więc o to, żeby dzieci mniej czytały, tylko żeby część dnia spędzały na zewnątrz.

Co z tego wynika dla Ciebie

Jeśli masz dzieci w wieku przedszkolnym lub szkolnym, zadbaj, żeby codziennie spędzały czas na dworze. Wielu badaczy, w tym autor chińskiego badania, wskazuje jako cel około dwóch godzin dziennie. Nie musi to być sport - wystarczy zabawa, spacer czy lekcja na świeżym powietrzu. To jedna z niewielu metod zapobiegania wadzie wzroku, która nic nie kosztuje i nie ma skutków ubocznych. Pamiętaj tylko o ochronie przed słońcem latem i o regularnych badaniach wzroku dziecka.

Źródła

1. He M., Xiang F., Zeng Y. i wsp. Effect of Time Spent Outdoors at School on the Development of Myopia Among Children in China: A Randomized Clinical Trial. JAMA, 2015; 314(11): 1142-1148. doi.org/10.1001/jama.2015.10803
2. Wu P.C., Tsai C.L., Wu H.L. i wsp. Outdoor activity during class recess reduces myopia onset and progression in school children. Ophthalmology, 2013; 120(5): 1080-1085.
3. Rose K.A., Morgan I.G., Ip J. i wsp. Outdoor activity reduces the prevalence of myopia in children. Ophthalmology, 2008; 115(8): 1279-1285.
4. Huang H.M., Chang D.S., Wu P.C. The Association between Near Work Activities and Myopia in Children - A Systematic Review and Meta-Analysis. PLoS ONE, 2015; 10(10): e0140419. doi.org/10.1371/journal.pone.0140419

Tekst opisuje wyniki badań naukowych i nie zastępuje porady lekarza. Jeśli coś niepokoi Cię w Twoim wzroku, zgłoś się do okulisty.