Baza wiedzy
Soczewki kontaktowe dziś - rodzaje, dobór, higiena i ryzyko zakażeń
Soczewki kontaktowe nosi wygodnie i bezpiecznie ogromna liczba osób. Jest jednak jeden warunek: soczewka to wyrób medyczny, który leży bezpośrednio na rogówce. Większość poważnych powikłań nie wynika z samej soczewki, tylko z kilku powtarzalnych błędów - spania w soczewkach, kontaktu z wodą i przeciągania terminu wymiany.
Rodzaje soczewek
- Jednodniowe - zakładasz rano, wieczorem wyrzucasz. Nie wymagają płynów ani pojemnika, więc odpada najwięcej okazji do błędów. Dobry wybór dla osób noszących soczewki okazjonalnie, alergików i dzieci.
- Dwutygodniowe i miesięczne - najczęściej silikonowo-hydrożelowe, dobrze przepuszczają tlen. Wymagają codziennej pielęgnacji i ścisłego przestrzegania terminu wymiany, liczonego od otwarcia blistra, a nie od liczby dni noszenia.
- Twarde gazoprzepuszczalne - mniejsze i sztywne. Dają bardzo ostre widzenie przy dużym astygmatyzmie i przy stożku rogówki. Wymagają dłuższego przyzwyczajenia.
- Toryczne - korygują astygmatyzm, mają oznaczoną oś, dlatego nie mogą się obracać na oku.
- Wieloogniskowe - dla osób po czterdziestce, które chcą widzieć z daleka i z bliska bez okularów do czytania.
- Ortokeratologiczne - specjalne twarde soczewki zakładane na noc, które czasowo spłaszczają rogówkę. Stosuje się je m.in. do spowalniania krótkowzroczności u dzieci, wyłącznie pod stałą kontrolą specjalisty.
- Kolorowe i ozdobne - to także wyrób medyczny. Nie kupuj ich bez badania, nie pożyczaj ich i nie zakładaj „tylko na jeden wieczór” cudzych soczewek.
Dobór u specjalisty
Moc z recepty na okulary nie wystarcza do zamówienia soczewek. Przy wyższych wadach przelicza się ją inaczej, a soczewka musi pasować do krzywizny i średnicy rogówki. Doboru dokonuje optometrysta lub okulista: ocenia przednią część oka, film łzowy, dopasowanie soczewki na oku i uczy zakładania oraz zdejmowania. Kontrolę warto powtarzać co najmniej raz w roku, także wtedy, gdy wszystko wydaje się w porządku. Część zmian, np. wrastanie naczyń w rogówkę z niedotlenienia, nie daje objawów.
Zasady higieny, które naprawdę mają znaczenie
- Przed każdym dotknięciem soczewki umyj ręce mydłem i dokładnie je osusz.
- Do przechowywania i płukania używaj wyłącznie świeżego płynu do soczewek. Nigdy nie używaj wody z kranu, wody mineralnej ani śliny.
- Nie dolewaj płynu do starego - codziennie wylej go z pojemnika, przepłucz pojemnik płynem i zostaw otwarty do wyschnięcia. Sam pojemnik wymieniaj co 1-3 miesiące.
- Przestrzegaj terminu wymiany soczewek. Soczewka miesięczna noszona przez trzy miesiące to jedna z najczęstszych przyczyn kłopotów.
- Nie śpij w soczewkach, chyba że okulista dopuścił do tego konkretne soczewki. Nawet wtedy ryzyko zakażenia jest kilkakrotnie wyższe niż przy noszeniu tylko w dzień.
- Nie pływaj i nie bierz prysznica w soczewkach (więcej w odpowiedzi na pytanie czytelnika). Woda z kranu, basenu, jeziora i morza może zawierać pełzaka Acanthamoeba, który wywołuje rzadkie, ale bardzo groźne i trudne do leczenia zapalenie rogówki. Jeśli pływasz, wybierz szczelne okularki pływackie korekcyjne albo soczewki jednodniowe pod okularkami i wyrzuć je zaraz po wyjściu z wody.
- Zakładaj soczewki przed makijażem, a zdejmuj przed jego zmyciem.
Objawy, przy których nie wolno czekać
Jeśli pojawi się ból oka, silne zaczerwienienie, światłowstręt, łzawienie, pogorszenie widzenia albo biała plamka na rogówce - zdejmij soczewkę i nie zakładaj jej ponownie. Tego samego dnia zgłoś się do okulisty i zabierz ze sobą soczewki oraz pojemnik. Bakteryjne zapalenie rogówki u osoby noszącej soczewki może w ciągu doby pozostawić trwałą bliznę. Nie zakraplaj „na próbę” kropli ze sterydem, które zostały w domu - mogą pogorszyć zakażenie.
Zawsze miej przy sobie okulary jako zapasowe rozwiązanie. Gdy oko jest podrażnione, przeziębione lub po prostu zmęczone, kilka dni w okularach to najprostsza profilaktyka.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje badania. Jeśli coś niepokoi Cię w Twoim wzroku, zgłoś się do okulisty.