Zaćma

Zaćma (katarakta) to zmętnienie soczewki oka. Rozwija się powoli, najczęściej po 60. roku życia, i jest jedną z najczęstszych przyczyn pogorszenia wzroku na świecie. Dobra wiadomość: operacja zaćmy należy do najczęściej wykonywanych i najbezpieczniejszych zabiegów w medycynie.

Czym jest zaćma

Soczewka leży za tęczówką i razem z rogówką ustawia ostry obraz na siatkówce. Z wiekiem białka w soczewce zlepiają się, a sama soczewka mętnieje i żółknie. Światło przechodzi przez nią coraz gorzej, a obraz traci ostrość i kontrast. Zaćma często pojawia się w obu oczach, ale nie „przechodzi” z jednego oka na drugie.

Osobną sprawą jest zaćma wrodzona i dziecięca. U małego dziecka zmętniała soczewka zaburza rozwój widzenia, dlatego wymaga szybkiej diagnozy i leczenia.

Objawy

Widzenie staje się zamglone, jak przez brudną szybę. Kolory bledną, światła w nocy oślepiają i mają wokół siebie poświatę, co szczególnie przeszkadza w prowadzeniu samochodu. Wiele osób zauważa, że coraz częściej musi zmieniać okulary. Zaćma nie boli i nie powoduje zaczerwienienia oka - jeśli oko boli, przyczyna jest inna.

Leczenie dziś

Na początku pomagają nowe okulary, mocniejsze oświetlenie przy czytaniu i okulary przeciwsłoneczne. Gdy to przestaje wystarczać, okulista proponuje operację. Przez nacięcie o długości kilku milimetrów chirurg rozbija zmętniałą soczewkę ultradźwiękami (fakoemulsyfikacja), usuwa ją i w to miejsce wszczepia sztuczną soczewkę. Zabieg trwa zwykle kilkanaście do kilkudziesięciu minut, odbywa się w znieczuleniu miejscowym, najczęściej kroplami, a pacjent wraca do domu tego samego dnia. Drugie oko operuje się osobno.

Do wyboru są różne rodzaje sztucznych soczewek. Najczęściej wszczepia się soczewkę jednoogniskową - wtedy do czytania zwykle potrzebne są okulary. Soczewka toryczna dodatkowo koryguje astygmatyzm. Soczewki wieloogniskowe i soczewki o wydłużonej głębi ostrości zmniejszają potrzebę noszenia okularów, ale częściej dają poświatę wokół świateł w nocy. Wybór warto omówić z chirurgiem, opowiadając mu, jak na co dzień korzystasz ze wzroku.

Po kilku miesiącach lub latach może zmętnieć cienka torebka za sztuczną soczewką (tak zwana zaćma wtórna). Usuwa się ją kilkuminutowym zabiegiem laserowym, bez ponownej operacji.

Starsze artykuły w serwisie opisują także dawne techniki operacyjne, z dużym nacięciem i szwami. Dziś stosuje się je tylko w wyjątkowych sytuacjach.

Kiedy do lekarza

Stopniowe pogarszanie się widzenia to powód do zaplanowanej wizyty u okulisty. Pilnej pomocy, tego samego dnia, wymaga natomiast narastający ból, zaczerwienienie i pogorszenie widzenia w pierwszych dniach lub tygodniach po operacji zaćmy, a także nowe błyski, chmura „muszek” lub cień w polu widzenia.

Źródła

• National Eye Institute: Cataracts
• NHS: Cataracts