Operacja zaćmy dziś - przebieg, rodzaje soczewek, NFZ czy prywatnie

Zaćma to zmętnienie soczewki, która znajduje się wewnątrz oka za tęczówką. Świat staje się zamglony, kolory blakną, a światła samochodów w nocy oślepiają. Zaćmy nie leczy się kroplami ani dietą. Jedyną skuteczną metodą jest operacja, która polega na usunięciu zmętniałej soczewki i wstawieniu w jej miejsce sztucznej. O dawnych metodach przeczytasz w archiwalnym artykule Leczenie zaćmy starczej. Tu opisujemy, jak to wygląda dziś.

Jak wygląda operacja

Dziś operację zaćmy wykonuje się prawie zawsze metodą zwaną fakoemulsyfikacją. Lekarz robi w oku bardzo małe nacięcie, rozbija zmętniałą soczewkę ultradźwiękami na drobne kawałki i je odsysa. Potem przez to samo nacięcie wprowadza zwiniętą sztuczną soczewkę, która rozkłada się w oku na swoim miejscu.

• Zabieg trwa zwykle kilkanaście do kilkudziesięciu minut.
• Znieczulenie jest miejscowe, najczęściej w postaci kropli. Pacjent jest przytomny, ale nie czuje bólu.
• Pacjent wraca do domu w dniu zabiegu.
• Przez kilka tygodni stosuje się krople przepisane przez lekarza i unika się pocierania oka, dźwigania i basenu.

W części klinik niektóre etapy operacji wykonuje laser femtosekundowy. Daje to większą precyzję, ale nie jest konieczne do dobrego wyniku.

Jakie są sztuczne soczewki

Jednoogniskowa

Daje ostre widzenie na jedną odległość, zwykle do dali. Do czytania potrzebne są wtedy okulary. To podstawowa soczewka, którą wszczepia się w ramach NFZ.

Toryczna

Koryguje dodatkowo astygmatyzm, czyli niezborność rogówki. Bez niej osoba z dużym astygmatyzmem i tak potrzebowałaby po operacji okularów także do dali.

Wieloogniskowa i o wydłużonej głębi ostrości

Pozwalają widzieć ostro na kilka odległości: daleko, w średniej odległości (np. ekran komputera) i z bliska. Wiele osób po takiej operacji nie potrzebuje okularów albo zakłada je rzadko. Nie są jednak dla każdego. U części osób powodują poświaty wokół świateł w nocy i nieco gorszy kontrast. Lekarz ocenia, czy się nadają, biorąc pod uwagę stan oka i tryb życia pacjenta.

NFZ czy prywatnie

W Polsce operacja zaćmy jest finansowana przez NFZ. W ramach NFZ wszczepia się standardową soczewkę jednoogniskową. Według informacji klinik w określonych przypadkach dużego astygmatyzmu możliwa jest też soczewka toryczna, ale warto o to zapytać w placówce. Nie ma możliwości dopłaty do droższej soczewki przy zabiegu na NFZ. Kto chce soczewkę wieloogniskową, musi wykonać cały zabieg prywatnie.

Czas oczekiwania na NFZ różni się między województwami i szpitalami. Aktualne terminy można sprawdzić w ogólnopolskim Informatorze o Terminach Leczenia NFZ. Ceny zabiegów prywatnych zależą głównie od rodzaju soczewki.

Kiedy się zdecydować

Nie trzeba czekać, aż zaćma „dojrzeje”, jak mówiono kiedyś. Decyzję podejmuje się wtedy, gdy gorsze widzenie zaczyna przeszkadzać w codziennym życiu: w czytaniu, prowadzeniu samochodu, pracy. Zbyt długie odkładanie operacji może ją utrudnić. Z kolei operowanie „na zapas”, bez dolegliwości, też nie ma sensu, bo każdy zabieg niesie pewne ryzyko.

Zaćma wtórna

Po miesiącach lub latach od operacji u części osób wzrok znów może się zamglić. To nie powrót zaćmy, tylko zmętnienie cienkiej torebki, w której leży sztuczna soczewka. Usuwa się je szybkim i bezbolesnym zabiegiem laserowym w gabinecie.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem okulistą.

Na podstawie: informacje o refundacji i soczewkach w serwisach kliniki.pl i gdziepolek.pl; poradnik dla pacjenta o soczewkach wewnątrzgałkowych (Alcon, 2023).