Okulary przeciwsłoneczne - jak rozpoznać prawdziwą ochronę UV

Okulary przeciwsłoneczne kupujemy często dla wyglądu. Tymczasem ich najważniejsze zadanie to ochrona oczu przed promieniowaniem ultrafioletowym (UV). Długie i częste narażenie na UV sprzyja m.in. zaćmie, zmianom na spojówce i powiekach oraz uszkodzeniom rogówki, na przykład tzw. ślepocie śnieżnej w górach. Archiwalny tekst o okularach przeciwsłonecznych znajdziesz w artykule Okulary przeciwsłoneczne, a ich zdjęcia w Atlasie oka.

Ciemne nie znaczy chroniące

To najważniejsza rzecz do zapamiętania. Przyciemnienie szkła i ochrona przed UV to dwie różne sprawy. Ciemne szkło bez filtra UV jest wręcz gorsze niż brak okularów. W cieniu źrenica się rozszerza, więc do oka wpada więcej niewidzialnego promieniowania UV niż bez okularów.

Na co patrzeć przy zakupie

• Oznaczenie UV400 albo informacja o 100% ochronie przed UVA i UVB. Oznacza to, że szkła zatrzymują promieniowanie ultrafioletowe do długości fali 400 nanometrów.
• Znak CE i informacja o zgodności z normą EN ISO 12312-1, która określa wymagania dla okularów przeciwsłonecznych w Unii Europejskiej.
• Kategoria filtra, czyli stopień przyciemnienia (opis poniżej).
• Kształt oprawki. Duże szkła i oprawki dopasowane z boku chronią także przed światłem wpadającym od boku.

Okulary kupione z niepewnego źródła, bez żadnych oznaczeń, można sprawdzić u optyka. Wiele salonów ma przyrząd, który w kilka sekund mierzy przepuszczalność UV.

Kategorie filtrów od 0 do 4

Norma dzieli szkła na pięć kategorii według tego, ile światła widzialnego przepuszczają:

• 0 - prawie przezroczyste (80-100% światła), np. szkła rozjaśniające lub do pochmurnej pogody,
• 1 - lekko przyciemnione (43-80%),
• 2 - średnio przyciemnione (18-43%), dobre na co dzień,
• 3 - mocno przyciemnione (8-18%), na silne słońce, nad wodą, w lecie,
• 4 - bardzo ciemne (3-8%), do wysokich gór, na lodowiec, na morze. Nie wolno w nich prowadzić samochodu - są za ciemne, by bezpiecznie widzieć drogę, światła i sygnalizację.

Kategoria mówi o przyciemnieniu, a nie o ochronie przed UV. Szkło kategorii 1 może chronić przed UV tak samo dobrze jak szkło kategorii 3.

Polaryzacja

Szkła polaryzacyjne wycinają odblaski od mokrej jezdni, wody czy śniegu. Są bardzo wygodne dla kierowców, wędkarzy i żeglarzy. Utrudniają jednak czasem odczytanie ekranów, np. wyświetlaczy w samochodzie lub telefonu. Polaryzacja sama w sobie nie oznacza ochrony przed UV - to osobna cecha.

Dzieci też potrzebują ochrony

Soczewka oka dziecka przepuszcza więcej promieniowania UV niż soczewka dorosłego. Dzieci spędzają też dużo czasu na dworze. Warto więc, by miały dobre okulary przeciwsłoneczne z filtrem UV400 oraz czapkę z daszkiem - zwłaszcza nad morzem, w górach i na śniegu. Nie należy przy tym zniechęcać dzieci do przebywania na dworze. Światło dzienne chroni przed rozwojem krótkowzroczności.

Okulary korekcyjne a słońce

Osoby noszące okulary korekcyjne mogą zamówić szkła przeciwsłoneczne z własną mocą albo szkła, które ciemnieją w słońcu (fotochromowe). Warto pamiętać, że szkła fotochromowe słabiej ciemnieją za szybą samochodu, bo szyba zatrzymuje część promieniowania UV, które uruchamia przyciemnianie.

Artykuł ma charakter informacyjny.

Na podstawie: norma EN ISO 12312-1 (okulary przeciwsłoneczne do użytku ogólnego) i opisane w niej kategorie filtrów; informacje dla kierowców w serwisach motoryzacyjnych.