Jak czytać receptę na okulary

Recepta na okulary wygląda jak szyfr: skróty, liczby z plusami i minusami, kąty w stopniach. Tymczasem odczytanie jej nie jest trudne. Warto to umieć, bo łatwiej wtedy porównać nową receptę ze starą i zrozumieć, co powiedział okulista lub optometrysta.

Prawe i lewe oko

Recepta ma zwykle dwa wiersze, po jednym dla każdego oka. Oznacza się je skrótami:

• OP (oko prawe) albo z łaciny OD,
• OL (oko lewe) albo z łaciny OS.

Często są też dwie części: do dali (np. do prowadzenia samochodu, telewizji) i do bliży (do czytania).

Sfera (sph) - główna moc szkła

To najważniejsza liczba. Podaje się ją w dioptriach, w krokach co 0,25.

• Minus oznacza krótkowzroczność. Im większa liczba po minusie, tym większa wada, np. -0,75 to wada niewielka, a -6,00 duża.
• Plus oznacza nadwzroczność, a przy okularach do czytania także starczowzroczność.

Cylinder (cyl) i oś (ax) - astygmatyzm

Jeśli w recepcie jest cylinder, to znaczy, że występuje astygmatyzm, czyli niezborność. Oko załamuje wtedy światło inaczej w różnych kierunkach, a obraz jest lekko rozmyty lub rozciągnięty niezależnie od odległości. Więcej o tej wadzie przeczytasz w artykule Astygmatyzm.

• Cylinder to moc dodatkowa, która koryguje astygmatyzm. Może mieć znak minus lub plus. To tylko dwa sposoby zapisu tej samej korekcji, zależne od zwyczaju osoby badającej.
• Oś to kąt od 0 do 180 stopni. Mówi, jak obrócić szkło w oprawce. Oś ma sens tylko razem z cylindrem.

Przykład: OP sph -2,00 cyl -0,75 ax 180 oznacza dla prawego oka krótkowzroczność 2 dioptrie oraz niewielki astygmatyzm ustawiony poziomo.

Addycja (add) - dodatek do czytania

Pojawia się zwykle po czterdziestce, gdy zaczyna się starczowzroczność. To moc, którą dodaje się do szkła do dali, aby dobrze widzieć z bliska. Podaje się ją zawsze z plusem, np. +1,50. Addycja jest potrzebna przy okularach progresywnych i dwuogniskowych.

Pryzmat - rzadziej

Niektóre recepty zawierają pryzmat i jego kierunek (np. „podstawa do nosa”). Stosuje się go przy problemach ze współpracą oczu, np. przy niewielkim zezie lub podwójnym widzeniu. Takie okulary wymagają szczególnie starannego wykonania.

Rozstaw źrenic (PD)

To odległość między środkami źrenic w milimetrach, np. 64 mm. Dzięki niej optyk ustawia środki szkieł dokładnie naprzeciw źrenic. Źle ustawione szkła, zwłaszcza mocne, mogą powodować zmęczenie oczu i bóle głowy. Bywa podawana jako jedna liczba albo osobno dla każdego oka.

Praktyczne wskazówki

• Recepta na okulary to nie recepta na soczewki kontaktowe. Soczewka leży na oku, a szkło kilkanaście milimetrów przed nim, więc przy większych wadach ich moc się różni. Soczewki kontaktowe dobiera się osobno. Więcej w artykule Soczewki kontaktowe.
• Okulary do komputera często mają inną moc niż do czytania, bo ekran jest dalej niż książka. Warto powiedzieć badającemu, ile czasu spędzasz przy ekranie.
• Nagła duża zmiana wady w porównaniu ze starą receptą, zwłaszcza u dorosłego, jest powodem do wizyty u okulisty. Może świadczyć o chorobie, np. cukrzycy lub zaćmie.
• Zachowuj stare recepty - pokazują, jak wada zmienia się z czasem.

Archiwalne informacje o samych okularach znajdziesz w artykule Okulary korekcyjne, a o tym, jak wygląda badanie - w artykule Badanie wzroku.

Artykuł ma charakter informacyjny. Wątpliwości dotyczące recepty najlepiej wyjaśnić z osobą, która ją wystawiła.